ભારતમાં ઝડપથી ઇલેક્ટ્રિફાઇડ થઈ રહ્યું છે અને ઇલેક્ટ્રિફિકેશનની આ દોડ રસ્તાથી ખેતરો સુધી પહોંચી ગઈ છે. જ્યારે રસ્તાઓ પર ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલની સંખ્યા વધી રહી છે, ત્યારે ખેતરોમાં ઉપયોગમાં લેવાતા વ્હીકલ અને સાધનો પણ વધુને વધુ ઇલેક્ટ્રિફાઇડ બની રહ્યા છે. દિલ્હીના રસ્તાઓ પર ચાલતી ઇલેક્ટ્રિક રિક્ષામાંથી પ્રેરણા લઈને ગુજરાતના ખેડૂત ભાઈઓએ આવું જ એક ઈલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટર બનાવ્યું છે. આ ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટરનું નામ Marut E-Tract 3.0 રાખવામાં આવ્યું છે. ગુજરાતની આ અમદાવાદ સ્થિત કંપનીનું આ પહેલુ ઇલેક્ટ્રિક વ્હીકલ છે, જેને તૈયાર કરવામાં લગભગ 4 વર્ષ લાગ્યા છે. મારુત ઇ-એગ્રોટેકના ડિરેક્ટર નિકુંજ કિશોર કોરાટે વાત કરી અને આ ટ્રેક્ટર સંબંધિત તમામ માહિતી શેર કરી હતી.
આ વિચાર ક્યાંથી આવ્યો
નિકુંજ કહે છે કે લગભગ 5 વર્ષ પહેલા જ્યારે તેણે દિલ્હીની સડકો પર ઇલેક્ટ્રિક રિક્ષાઓ દોડતી જોઈ ત્યારે તેને કૃષિ ક્ષેત્રમાં ઉપયોગમાં લેવાતા સાધનોમાં ઇલેક્ટ્રિક મોટર્સ અને બેટરીનો ઉપયોગ કરવાનો વિચાર આવ્યો. તે આ વિઝન સાથે આગળ વધ્યો અને વર્ષ 2018 થી ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટરનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું. આ દરમિયાન તેણે ચાર પ્રોટોટાઈપ તૈયાર કર્યા, શરૂઆતમાં તેના ટ્રેક્ટરમાં 1 kW ક્ષમતાના બેટરી પેકનો ઉપયોગ કર્યો અને ઘણા પડકારો બાદ આખરે તેને સફળતા મળી અને આ અંતિમ ઉત્પાદન સુધી પહોંચ્યા. નિકુંજ એક ખેડૂત પરિવારમાંથી આવે છે અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ એન્જિનિયરિંગમાં ગ્રેજ્યુએટ છે.
ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટર ડેવલપ કરવું એ એક મોટો પડકાર હતો, ખાસ કરીને જ્યારે તેને હાલના ડીઝલ ટ્રેક્ટર સાથે કોમ્પિટિશન કરવી પડતી હતી. નિકુંજે જણાવ્યું કે લગભગ 98 ટકા લોકલ કમ્પોનન્ટથી બનેલા આ ટ્રેક્ટરમાં માત્ર કંટ્રોલર અમેરિકન કંપનીનો છે. આ સિવાય અન્ય તમામ ભાગો મેડ-ઇન-ઇન્ડિયા છે. દેખીતી રીતે આ પાછળ તેમનો ઉદ્દેશ્ય સસ્તું ઉત્પાદન બનાવવાનો છે.
ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટરનો પાવર અને વર્ક એફિશિયન્સી
Marut E-Tract રિજનરેટિવ બ્રેકિંગ સિસ્ટમ સાથે 11kWh બેટરી પેકનો ઉપયોગ કરે છે, તેની ઇલેક્ટ્રિક મોટર 3KW ક્ષમતાનું પાવર આઉટપુટ આપે છે. આ સ્ટાર્ટઅપનો દાવો છે કે તેની બેટરીને ઘરેલુ 15 એમ્પીયર સોકેટ સાથે કનેક્ટ કરીને માત્ર 4 કલાકમાં સરળતાથી ચાર્જ કરી શકાય છે. નિકુંજ કહે છે કે એકવાર ફુલ ચાર્જ થયા પછી આ ટ્રેક્ટર 6 થી 8 કલાકની ડ્યુટી પૂરી પાડે છે.
ડીઝલ ટ્રેક્ટરની સરખામણીમાં મોટી બચત
ભારત સરકારના પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલયની અધિકૃત વેબસાઈટ પર પોસ્ટ કરાયેલા ડોક્યુમેન્ટ અનુસાર એક રેગ્યુલર ડીઝલ ટ્રેક્ટર પ્રતિ કલાક સરેરાશ 1.5 થી 2 લીટર ઈંધણ વાપરે છે. જો કે આ આંકડો મોટા અને ભારે ટ્રેક્ટરનો છે. બીજી તરફ, 15Hp થી 22Hpનું મિની ટ્રેક્ટર સામાન્ય રીતે દર કલાકે સરેરાશ 1 લીટર ડીઝલ વાપરે છે.
નિકુંજ કહે છે કે તેના ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટરની બેટરી ચાર્જ કરવા માટે કુલ 10 યુનિટ વીજળીનો વપરાશ થાય છે અને સરેરાશ, કોઈપણ વિસ્તારમાં, જો પ્રતિ યુનિટ વીજળીનો દર 8 રૂપિયા રાખવામાં આવે તો પણ તે લગભગ 80 રૂપિયા લે છે. સંપૂર્ણપણે બેટરી ચાર્જ ખર્ચ થશે ફુલ ચાર્જ થયા બાદ આ ટ્રેક્ટર રૂપિયા80ના ખર્ચે 6 કલાક ડ્યુટી કરશે. બીજી તરફ, ડીઝલની કિંમત 88થી 90 રૂપિયા પ્રતિ લિટર છે (સ્થાન પ્રમાણે બદલાય છે) અને લગભગ 6 કલાક કામ કરવા માટે ટ્રેક્ટરને લગભગ 6 લિટર ઇંધણની જરૂર પડશે.
લોડિંગ ક્ષમતા
હવે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ આવે છે કે શું આ ઇલેક્ટ્રિક મોડલ રેગ્યુલર ટ્રેક્ટરની જેમ પરફોર્મ કરે છે. આ અંગે નિકુંજનું કહેવું છે કે આ ટ્રેક્ટર મિની ટ્રેક્ટર દ્વારા બનાવવામાં આવતા તમામ પ્રકારના કામ કરવા કેપેબલ છે. મારુત ઇ-ટ્રેક્ટમાં તમે ખેતીના ઓજારો તેમજ ટ્રોલી જોડી શકો છો અને તેની લોડ વ્હીકલ કેપેસિટી લગભગ 1.5 ટન છે.
આંકડામાં મારુત ટ્રેક
લિફ્ટિંગ ક્ષમતા 1.2 ટન
પુલિંગ / ટ્રોલી ક્ષમતા 2.5 ટન
ટોર્ક 20 એચપી
ડ્યુટી રેન્જ 6 થી 8 કલાક
ચાર્જિંગ 4-5 કલાક
ઇલેક્ટ્રિક મોટર 3kw
બેટરી વોરંટી અને કિંમત
આ ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટર હજુ પ્રારંભિક તબક્કામાં છે, જો કે તે હજુ વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ નથી, પરંતુ કિંમત વિશે નિકુંજ કહે છે, તેની કિંમત લગભગ 5.5 લાખ રૂપિયાથી શરૂ થશે. આ સિવાય જો સરકાર દ્વારા ઈલેક્ટ્રિક વ્હીકલ અને કૃષિ વ્હીકલ પર આપવામાં આવતા ડિસ્કાઉન્ટને સામેલ કરવામાં આવે તો તેની કિંમતમાં વધુ ઘટાડો થઈ શકે છે. તે જ સમયે આ ટ્રેક્ટરની બેટરી પર 3 વર્ષ અથવા 3,000 કલાકની વોરંટી આપવામાં આવી રહી છે અને ઇલેક્ટ્રિક મોટર માટે 2,000 કલાકની વોરંટી આપવામાં આવી રહી છે.
સોલાર પેનલનો પણ ઉપયોગ કરવામાં આવશે
તમે આ ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટરની બેટરીને સોલાર પેનલ સાથે કનેક્ટ કરીને પણ ચાર્જ કરી શકો છો. નિકુંજ કહે છે, “ખેડૂત પાસે પૂરતી જગ્યા હોવાથી, તે તેના ખેતરમાં અથવા જ્યાં પણ તે ટ્રેક્ટર પાર્ક કરે છે ત્યાં પાર્કિંગ સ્ટ્રક્ચર પર સોલાર પેનલ લગાવી શકે છે, જેથી આ ટ્રેક્ટરની બેટરી રિચાર્જ થઈ શકે.” ચાર્જ થઈ શકે છે. તેનાથી સૌથી મોટો ફાયદો આ એ થશે કે ખેડૂતો પર વીજળી બિલનો બોજ નહીં પડે.” કંપની હાલમાં મોટા રોકાણની શોધમાં છે અને આગામી ઓટો એક્સપોમાં પણ તેના ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેક્ટરને પ્રદર્શિત કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. નિકુંજ ઉપરાંત તેના અન્ય ભાઈઓ પણ આ પ્રોજેક્ટમાં સામેલ છે.
